Nieuwsbrief · Deel 3 van 3
Het verdragen van kwetsing in je relatie
Een relatie aangaan met iemand, is een garantie op kwetsing.
Zo, lekkere positieve opening van deze nieuwsbrief.
Niet positief misschien, maar wel bevrijdend. Want je hoeft dus niet meer op zoek naar die ene persoon die jou nooit gaat kwetsen. Je hoeft niet aan je relatie te twijfelen als je partner jou kwetst. En je hoeft je ook niet ‘fout’ te voelen als jij de ander kwetst. Binnen grenzen uiteraard, want dit gaat over onbedoeld kwetsen.
Kwetsing, ofwel: geraakt worden op een pijnlijke plek, is een gegeven in relaties. Iets wat erbij hoort. Toch leidt het makkelijk tot verwijdering en afstand. Zeker als het gaat over onderwerpen als emotionele steun of intimiteit.
Afwijzing of kritiek die heel persoonlijk voelt, kan voelen als een aanleiding om jezelf te beschermen. Om je minder open te stellen voor de ander, die op dat moment de bron van de kwetsing lijkt.
Die zelfbescherming, waarbij je de ander minder toelaat, gaat ten koste van de verbinding. Niet de kwetsing op zich, maar de terugtrekking die daar op volgt (hoe logisch ook) is de reden dat relaties bekoelen en afstandelijker worden.
In deze nieuwsbrief geef ik je een ander perspectief op kwetsing. Waardoor je er anders op kunt reageren. Want in jouw reactie, zit jouw regie. Om die reden is het verdragen van kwetsing de laatste van de drie leiderschapsvaardigheden in relaties, waar ik de afgelopen nieuwsbrieven over schreef.
Verder in deze nieuwsbrief
Graag wijs ik je op de mogelijkheid om de Masterclass Beter Ruziemaken die ik eerder dit jaar live gaf, digitaal terug te kijken. Kwetsing hoeft niet altijd tot ruzie te leiden, maar als dat wel gebeurt, geeft de Masterclass je nuttige handvatten om escalatie te voorkomen en ruzie aan te grijpen als mogelijkheid om dieper te verbinden. Hier vind je de Masterclass en een korte samenvatting.
En onderaan deze nieuwsbrief meer over een nieuw 3-daags traject voor stellen dat dit najaar van start gaat.
Drie vaardigheden
Vaardigheden die jou meer regie geven in je relatie, een betere partner maken en je relatie verbeteren zijn:
- Werken met de verschillen tussen jullie, terwijl je met elkaar in contact blijft.
- Het voelen en delen van je behoefte, terwijl je aanvaardt dat de ander die niet altijd vervult.
- Het verdragen van kwetsing en in staat zijn de ander te blijven horen en zien.
Mocht je de voorgaande nieuwsbrieven gemist hebben, hier meer over vaardigheid 1 en vaardigheid 2.
Het verdragen van kwetsing
Waarom is het belangrijk om kwetsing te kunnen verdragen? Twee redenen.
- Het gebeurt. Zoals ik al schreef: het is onvermijdelijk in relaties. Je kunt veel van elkaar houden, vol goede bedoelingen zijn en toch op elkaars tenen staan. En hoe dichterbij je staat, hoe pijnlijker het is.
- Pijn is een boodschapper. Sommige dingen kunnen we prima hebben, andere liggen letterlijk gevoelig. ‘Pas op, kwetsbaar terrein.’ Dat is wat pijn aangeeft. Kwetsing geeft dus informatie over blauwe plekken van binnen. Die jouw aandacht nodig hebben.
De snelweg naar drama
Wat er vaak gebeurt bij kwetsing, is dat onze aandacht in eerste instantie gaat naar de persoon die de blauwe plek aanraakte. Oftewel: je partner. Wat hij of zij deed wat niet fijn was. Hoe het misschien niet de eerste keer was dat dit gebeurde. Wat dit zegt over jullie relatie. Je komt snel in een verhaal terecht waarin de ander fout is en de relatie blijkbaar niet goed of liefdevol genoeg.
De afslag naar deze snelweg in het brein is makkelijk genomen. En als je er eenmaal op zit, rijd je in volle vaart bij je partner vandaan. Misschien letterlijk, of door boos of cynisch te worden of je emotioneel terug te trekken. En je partner reageert daar vervolgens weer op, waardoor jullie in een neerwaartse spiraal terecht komen. Ik ken deze snelweg. Je zit erop voor je het door hebt. Bestemming: drama.
Neem de binnenweg
Het alternatief is de weg naar binnen te nemen. Stil te staan bij wat je voelt. Naar de pijn toe. Ik geef toe: dit is een onnatuurlijke beweging. Een onverharde weg naar een onbekende plek, die er niet uitnodigend uit ziet.
Waarom zou je het dan toch doen? Omdat kwetsing je laat zien waar je jezelf afwijst. Precies daar ben je extra gevoelig voor wat een ander zegt. Als iemand tegen mij zegt: ‘Wat een lelijk groen haar heb je!’, dan doet me dat niks. Want ik heb geen groen haar en daar ben ik zeker van. Zegt iemand: ‘Hier had je wel eens beter over na kunnen denken!’, dan raakt me dat wel.
Helpende vragen aan mezelf zijn dan: Waarom raakt dit me zo? Welk gevoel roept het op? Wat is de boodschap die me wordt aangeboden?
De boodschap
De boodschap in mijn voorbeeld is dat een deel van mij bang is om het niet goed te doen. Dat deel van mij is de Mirjam van een jaar of 7. Die moeilijke dingen meemaakte, die ze niet kon controleren. Die dacht dat als zij maar alles goed deed, ze toch nog enige controle had.
De overtuiging ‘Ik moet het goed doen, anders ben ik niet ok’, maakt me overgevoelig voor feedback (wat ik dan ‘kritiek’ ga noemen). Want ik maak het te persoonlijk. Dat doen kinderen. Ze betrekken het op zichzelf, omdat ze nog niet het overzicht en de stevigheid van een volwassene hebben.
Dit onvolwassen deel in mij neemt het soms over, als ze zich niet gezien voelt. Wat ze dan nodig heeft, is aandacht. Van mijzelf. Gezien worden en geaccepteerd. Als ze met me mee mag als bijrijder, of op mijn schoot mag zitten in de auto, is ze minder geneigd ineens alles over te nemen. Ik kan als volwassene aan het stuur blijven, terwijl ik me bewust ben van dit deel in mezelf. Bij het volgende moment van kwetsing kan ik dan makkelijker denken: ‘Auw, dit raakt iets, maar ik kan het hebben. Wat is er interessant of waar aan wat de ander zegt?’
Begrens gedrag, niet de persoon
Natuurlijk maakt het wel een verschil wat en hoe iemand iets zegt. Als mijn partner zou zeggen: ‘Sukkel, kun je dan ook nooit iets goed doen?!’, dan is het nogal een stretch om te denken: ‘Aha. Wat is hier interessant of waar aan?’ Het verdragen van kwetsing is geen vrijbrief om maar te roepen wat er in je opkomt. Zodat de ander mooi in contact kan komen met gevoelige kindstukken.
Zelfreflectie kan niet zonder grenzen te stellen aan gedrag dat niet respectvol is.
Maak de ander niet meteen fout, want hij/zij beseft niet altijd waar jouw grenzen liggen of wat bij je blijft hangen. Zeker als dingen in emotie worden gezegd. Maar wees wel duidelijk over wat je wel en niet ok vindt. Zo voorkom je dat je wrok gaat koesteren en alsnog (onbewust) afstand van de ander neemt. Belangrijk bij begrenzen is om het gedrag te begrenzen en niet de persoon. Dus te zeggen: ‘Als je dit zo zegt, voel ik me niet gerespecteerd.’ Of ‘Als je dit doet, krijg ik het gevoel dat je me niet belangrijk vindt.’
De ander blijven horen en zien
Het kan zijn dat je dit leest en denkt: dit is allemaal wel erg mild. Zou ik niet wat steviger voor mezelf moeten opkomen? Dat kan natuurlijk zo zijn, afhankelijk van hoe heftig en herhaaldelijk je je gekwetst voelt.
In de praktijk zie ik wel, zowel bij mezelf als bij de stellen waarmee ik werk, dat we in een situatie van kwetsing en conflict, de ander niet goed meer kunnen zien. Omdat we ons op een diep niveau onveilig voelen en in een overlevingsstand in het brein terecht komen. Meestal komt een misplaatste opmerking, kribbige reactie, of kritische uitlating van de ander niet vanuit een plek van ontspanning. Vaak is de ander zelf ook geraakt, gestresst of onzeker op zo’n moment.
We nemen wat er gezegd wordt te snel persoonlijk, terwijl we de persoon tegenover ons niet meer zien. Ook daarom wil je niet meteen de snelweg naar drama nemen, maar pauzeren en bij jezelf inchecken. Ruimte inbouwen tussen de trigger en je reactie.
Een metafoor die kan helpen om die pauze te nemen, is je partner te zien als een schaap in wolfskleren. Van buiten ziet het er gevaarlijk uit, vanbinnen zit iets kwetsbaars. Net als bij jou.
Als je (direct of op een later moment) met elkaar kunt delen wat dat kwetsbare gevoel van binnen was, leer je elkaar dieper kennen. En kun je beter rekening met elkaar houden. In de Masterclass Beter Ruziemaken ga ik hier uitgebreider op in.
Nu even praktisch
Is dit alles makkelijk? Nee. Reflexen zijn sterk. Maar het uitzicht vanaf het onverharde pad is meestal meer de moeite waard dan de bekende bestemming van de snelweg van drama. Het keuzemoment komt net na de kwetsing. Hier zit je kans om bij te sturen. Met deze praktische oefening kun je dat stapsgewijs doen.
Verdragen van kwetsing — in stappen
Kwetsing verdragen, wil zeggen dat je op momenten van kwetsing voelt wat er in jou gebeurt en niet reflexmatig op de ander reageert. Dit stelt je in staat om contact te maken met delen in jezelf die je afwijst en die jouw aandacht nodig hebben. Dit is hoe je daar contact mee maakt en hoe je daarna weer in contact komt met de ander.
Situatie: je wordt getriggerd door iets wat de ander zegt of doet, wat jou pijnlijk raakt.
Pauzeer.
Onderduk een eventuele reflexmatige reactie. Zeg: ‘Dit raakt me. Ik heb even een momentje nodig.’
Ga naar binnen.
Voel je primaire emotie. Je bent misschien boos, verontwaardigd of teleurgesteld over wat de ander zei of deed. Merk dat op. Doe niets.
De boodschap.
Wat voel je over jezelf? Je voelt je misschien afgewezen, onzeker, niet gezien of niet belangrijk. Merk dat op. Ga niet helemaal het verhaal in, maar zoek de overtuiging die blijft hangen. Bijvoorbeeld: ‘Ik ben niet de moeite waard.’
Zie het kind.
Herken de jongere versie van jou die deze overtuiging heeft. Voel in je lijf, waar je dit deel van jou voelt. Een knoop in je maag, energie die eruit wil, je keel die dichtknijpt misschien. Ook dat merk je op. Blijf erbij met je aandacht.
Ontladen.
Misschien wil je lijf iets doen. Zuchten, schudden, huilen, geluid maken. Dat is prima. Emotie is energie die in beweging komt. Laat maar gebeuren. Blijf net zo lang met je aandacht bij je lijf tot het rustiger wordt.
Deel met de ander wat in jou geraakt werd.
En vraag hoe hij/zij het heeft beleefd. Focus op wat er vanbinnen bij jullie gebeurde, om niet alsnog in een discussie terecht te komen over de trigger.
Grenzen.
Kijk, nu je weer rustiger bent, of er nog iets in het gedrag van de ander was, waar je een grens voor wilt uitspreken. Dit hoeft niet zo te zijn, maar als het zo is: doe het. Benoem het gedrag en wat het met je deed. Maak de ander niet fout.
Leiderschap begint bij jou
Deze en de voorgaande twee nieuwsbrieven gingen over de drie vaardigheden waarmee je meer regie en leiderschap in je relatie kunt brengen. Ik nodig je uit de stappen uit de nieuwsbrieven toe te passen en te kijken wat dat doet in je relatie. Ik hoop dat je kunt ervaren wat jouw invloed is op jullie dynamiek. Mocht je merken dat het taai is in de praktijk (want dat is het vaak), aarzel niet om uit te reiken.
Meer leiderschap in je relatie brengen ligt genuanceerd, er is geen quick fix. En toch, als je het heel simpel maakt, komt het steeds neer op één vraag: Wat kan ík nu doen om de kwaliteit van mijn relatie te verbeteren? Ik hoop dat deze nieuwsbrief je daar weer inspiratie voor heeft gegeven. En als je het écht goed aan wilt pakken, kijk dan nog even hieronder.
Fijne dag!
Mirjam
Nieuw dit najaar: 3-daags traject voor stellen
Wil je graag ervaren wat relatiecoaching in jouw relatie kan betekenen, maar wacht je op het juiste moment? Nu is altijd beter dan later. Stellen komen gemiddeld 6 jaar te laat bij een therapeut of coach 😬. Begin met bouwen als het fundament nog stevig is. Daarnaast: ik maak sinds 1 juli gebruik van de kleineondernemersregeling (KOR). Zolang ik onder de jaarlijkse omzetgrens blijf, reken ik geen btw. Dat btw-voordeel geef ik één op één door. Zodra ik die grens bereik, gelden de reguliere tarieven weer.
Naast de trajecten met losse sessies, bieden we dit najaar ook een 3-daags privé traject. Dit traject is voor stellen die veel waarderen in hun relatie én verlangen naar meer. Met kleine, impactvolle verschuivingen naar een complete relatie in drie losse, geheel verzorgde dagen. Inclusief digitale coachingsessies tussendoor, voor een maximaal effect in korte tijd. Je hoeft voor dit traject geen grote problemen te hebben. Wel moed, de bereidheid om eerlijk te zijn en zin in een combinatie van quality time en verdieping. Nieuwsgierig? Mail naar info@leiderschapinliefde.nl.